Podstawowa Opieka Zdrowotna miała stać się kręgosłupem polskiego systemu ochrony zdrowia – pierwszym i najważniejszym punktem kontaktu pacjenta z medycyną, filarem profilaktyki i koordynacji leczenia. Najnowszy raport „Podstawowa Opieka Zdrowotna w Polsce 2025”, zrealizowany przez Maison&Partners na zlecenie Centrum Medycznego CMP, pokazuje, na jakim etapie tej transformacji dziś jesteśmy – i gdzie tkwi największy potencjał do zmiany.
Jednym z ciekawszych wątków raportu jest sposób finansowania placówek. Jak zauważa Anna Gołębicka, ryczałtowy model rozliczania usług sprawia, że z czysto systemowego punktu widzenia najbardziej „opłacalny” bywa pacjent zapisany do placówki, ale z niej niekorzystający. To spostrzeżenie dobrze tłumaczy, dlaczego sama zmiana modelu finansowania to za mało – bez świadomego zarządzania relacją z pacjentem system sam się nie „domknie”.
Opieka koordynowana – znana z kongresów, mniej znana pacjentom
Opieka koordynowana od lat jest jednym z głównych tematów branżowych konferencji i debat eksperckich. Dane pokazują jednak wyraźną lukę komunikacyjną: o samym pojęciu słyszało zaledwie 12 proc. Polaków, a poprawnie zdefiniować je potrafi tylko 10 proc. badanych.
Ten deficyt wiedzy ma bezpośrednie przełożenie na wykorzystanie dostępnych świadczeń. Zaledwie 39 proc. respondentów wie, że w ramach POZ przysługuje im bezpłatna porada dietetyka, a z programów profilaktycznych korzysta jedynie 6 proc. badanych. To pokazuje, że wąskim gardłem nie zawsze jest oferta – często jest nim po prostu komunikacja i edukacja pacjenta.
Jak podkreśla Paweł Walicki, prezes zarządu Centrum Medycznego CMP, POZ to najważniejszy punkt styku pacjenta z systemem ochrony zdrowia, dlatego to właśnie tutaj warto inwestować w budowanie świadomości. Dla placówek oznacza to konkretną szansę: nawet niewielkie działania edukacyjne – prosta informacja przy rejestracji, materiał w poczekalni, wiadomość SMS – mogą realnie zwiększyć wykorzystanie już istniejących świadczeń, bez dodatkowych inwestycji w nową ofertę.
Cyfrowy paradoks: chcemy, ale nie zawsze potrafimy
Drugim obszarem, w którym dane z raportu pokazują wyraźną rozbieżność między oczekiwaniami a praktyką, jest cyfryzacja. Aż 73 proc. Polaków deklaruje, że oczekuje łatwiejszego dostępu do usług online, jednak w praktyce tylko 8 proc. wizyt jest umawianych tą drogą.
Przyczyny tej różnicy są dwie i obie da się adresować. Po pierwsze – niedoskonałe interfejsy (UX) systemów rejestracji online, które bywają bardziej przyjazne dla administracji niż dla pacjenta. Po drugie – brak podstawowej wiedzy: zaledwie 30 proc. osób wie, że deklarację wyboru lekarza POZ można złożyć przez internet. To dobra wiadomość dla menedżerów placówek – oznacza, że poprawa doświadczenia cyfrowego pacjenta wcale nie musi zaczynać się od dużych inwestycji technologicznych, ale od prostszej komunikacji o tym, co już jest dostępne.
Od „wypisywacza recept” do menedżera zdrowia
Dane z raportu prowadzą do jednego, spójnego wniosku: aby model opieki koordynowanej zadziałał tak, jak zakładały reformy, potrzebna jest zmiana roli lekarza rodzinnego – z osoby wystawiającej recepty i skierowania, w realnego przewodnika po systemie zdrowia, koordynującego proces leczenia i profilaktyki pacjenta.
To jednocześnie kierunek, w którym mogą pójść placówki chcące wyróżnić się na rynku. System ochrony zdrowia nie musi opierać się na pacjentach poruszających się po nim „po omacku” – wystarczy potraktować edukację zdrowotną nie jako miękki dodatek do oferty, ale jako element strategii budowania przewagi konkurencyjnej. Placówki, które już dziś inwestują w komunikację z pacjentem i porządkują ścieżkę kontaktu z systemem, zyskują przewagę, zanim zrobi to rynek.
Raport „Podstawowa Opieka Zdrowotna w Polsce 2025” pokazuje, że opieka koordynowana istnieje dziś przede wszystkim na poziomie strategii i kongresowych deklaracji – w codziennym doświadczeniu pacjenta wciąż czeka na wdrożenie. To jednak nie tyle porażka systemu, co konkretna, policzalna przestrzeń do rozwoju: edukacja pacjentów, prostsze narzędzia cyfrowe i nowa rola lekarza rodzinnego to obszary, w których zmiana jest w zasięgu ręki – i w których placówki mogą zacząć działać już teraz.
Link do pobrania raportu: Podstawowa Opieka Zdrowotna w Polsce 2025